Transseksuelen, mensen die van geslacht veranderen, verliezen enkele lichaamsdelen en krijgen er andere voor in de plaats. De meeste verloren lichaamsdelen zijn bepaald niet misbaar voor iemand die is geboren in het goede lichaam. Maar eŽeŽn aanpassing bij mannen die vrouw willen worden, wijst naar een overbodig lichaamsdeel, de adamsappel.

Bij ex-mannen wordt dit stukje kraakbeen aan de voorkant van het strottenhoofd vaak weggehaald. De reden daarvoor is dat mannen een meer geprononceerde knobbel in de keel hebben dan vrouwen. De chirurgen kunnen alles mooi hebben veranderd, een niet behandelde adamsappel verraadt het oorspronkelijke geslacht nog steeds.

De functie van het stukje kraakbeen is niet duidelijk, zegt drs. Elien Gerritsma, KNO-arts van het Erasmus Universitair Medisch Centrum in Rotterdam. Ze houdt zich bezig met stemstoornissen.

'De adamsappel is een secundair geslachtskenmerk. In de puberteit groeit het strottenhoofd onder invloed van hormonen uit. Mannen krijgen een groter en puntiger strottenhoofd dan vrouwen', zegt Gerritsma. 'Het uitsteeksel, de adamsappel, heeft geen specifieke functie.'

Wel duidelijk is waar het woord vandaankomt. Het is afgeleid van de bijbelse figuur Adam en verwijst naar de appel waarin Adam heeft gebeten, daartoe verleid door Eva. Genesis 3, vers 6: 'Zij plukte dus een vrucht en zij at ervan: zij gaf er ook van aan haar man, die bij haar stond, en ook hij at ervan.'

Volgens de overlevering bleef een stukje fruit in zijn keel steken, vandaar de verdikking. Wie heeft verzonnen dat de bobbel de naam adamsappel kreeg, is niet duidelijk. Het moet lang geleden zijn gebeurd, want in de omringende landen draagt het knobbeltje dezelfde naam: Adam's apple, pomme d'Adam en Adamsapfel.

Volgens Gerritsma is het begrip mogelijk in zwang gekomen toen de traditie van de anatomische lessen ontstond, waarbij artsen Latijnse namen gebruikten om lichaamsdelen te duiden. In het Latijn gaat de adamsappel als pomum Adami door het leven.

Het uitstekende deel van het strottenhoofd kan bij mannen zonder gevolgen worden verwijderd. De operatie wordt het schrapen van de adamsappel genoemd. 'Het is geen kwestie van centimeters, maar van millimeters', zegt de Rotterdamse KNO-arts. De uitstulping verdwijnt en de persoon in kwestie krijgt een vrouwelijke hals.

Gerritsma maant tot voorzichtigheid bij de ingreep. Het luistert nauw in het strottenhoofd waar ook de stembanden zitten. Als er te veel kraakbeen wordt weggehaald, dan bestaat de kans dat de twee delen van het strottenhoofd los komen te liggen.

Ook kan de stem lager worden en krijgt de persoon het soms eerder benauwd. 'Een lagere stem is niet de bedoeling bij een operatie van man naar vrouw', merkt Gerritsma op. 'Deze mensen hebben de wens om operatief de stem te verhogen en dat gebeurt dan ook dikwijls door de stembanden op te rekken.'

Het aantal schraapoperaties aan de adamsappel is niet groot, enige tientallen per jaar. Gerritsma stuurt de spaarzame gevallen die ze krijgt door naar de Vrije Universiteit in Amsterdam waar een team gespecialiseerd is in geslachtsveranderingen.

Transseksuelen die van vrouw naar man zijn omgebouwd en die ook graag een adamsappel willen hebben, heeft ze nog niet gezien.

Bron: De Volkskrant, 13 december 2003
Door: Marc van den Broek

Terug naar index