Ruim 34 jaar geleden deed een gelukkige vader aangifte van de geboorte van zijn zoon: Paul Kwikkel. De jongen ontwikkelde zich tot een danser van formaat: viermaal Nederlands kampioen allround dansen, eenmaal de beste in de standaardklasse. In mei wil Kwikkel weer deelnemen aan het Nederlands kampioenschap. Er is echter een verschil met voorgaande keren: Paul heet nu Pauline. De danswereld is verbaasd. transseksualiteit, daar heeft iedereen wel eens van gehoord. Maar iemand die na verandering van geslacht dezelfde toppositie wil bereiken als voor die tijd, dat is andere koek. Een bericht uit het laatste bolwerk van Nederland waar het nog vanzelfsprekend is dat de man de vrouw leidt.

Pauline Kwikkel staat in bloei. Ze volgt een opvoeding voor schoonheidsspecialiste, heeft zich laten inschrijven bij een modellenbureau en traint voor het voorlopige hoogtepunt in haar nieuwe bestaan: de Nederlandse Kampioenschappen dansen die in mei in Eindhoven worden gehouden.

De gevoelens van 'anders zijn' doen zich volgens de deskundigen al op vroege leeftijd voor. Bij de hoofdpersoon van dit verhaal gaat dat ook op. "Van kinds of aan wist ik niet beter dan dat ik een meisje was. Dat voel je. Ik trok de kleding van mijn oudere zusje aan en het verschil in opvoeding tussen een jongen en een meisje klopte volgens mij niet. Daar kwamen de eerste problemen uit voort. Je was niet gelukkig, maar onderdrukte je gevoelens. Ik durfde er niets aan mijn ouders over te vertellen. Zo hobbelde je door."

Toen de jeugdige Kwikkel eindelijk alle moed bijeengeraapt had voor een openhartig gesprek met zijn moeder, voorkwam de buurvrouw een vroegtijdige bekentenis. "Op mijn elfde wilde ik alles aan mijn moeder vertellen. Maar net in die dagen hoorde ik een gesprek tussen haar en de buurvrouw. Die had een homofiele zoon. God bewaar me dat me dat overkomt, zei m'n moeder. Op dat moment besloot ik te zwijgen."

"Op een gegeven ogenblik kon ik er niet meer tegen. Dankzij wat geld door een baantje bij een schoonmaakbedrijf kon ik naar een psychiater gaan. Hij zei: je kunt er maar het beste wat aan laten doen. Dat wilde ik niet. Ik dacht, dan blijf ik er maar tegen vechten."

Bij een 'verantwoorde' opvoeding hoorde in die dagen ook de onvermijdelijke dansles. "Ik moest van mijn ouders en eerst vond ik het helemaal niet leuk. Maar het ging me goed af. Brons, zilver, goud, wedstrijddansen, amateurkampioen van Nederland en in 1983 professional."

"Maatschappelijk ging het dus wel maar voor de rest was ik puur ongelukkig. Wel een hoop vriendinnen gehad; toch waren die nooit te houden. Sexueel gezien ging het niet. Daar liep het altijd op vast. Toen leerde ik mijn ex-vrouw kennen. Zij woonde in Den Haag, ik in Amsterdam. Zij vroeg of we niet konden gaan samenwonen. Ik antwoordde: alleen voor het dansen. Ze wist niets van mijn probleem of en ik kon het goed wegwerken: door m'n lopen, door stoer te doen."

Uiteindelijk trouwden ze. "De jaren verstreken. Voor mij geen gelukkig leven. Eigenlijk gaat het voorbij zonder er iets aan te hebben. Maar ik wilde haar een goed leven geven door mezelf weg te cijferen. Sexueel gezien moest je steeds maar bewijzen. Dat is een van de dingen waar ik op het laatst niet meer tegen kon. Ik kon natuurlijk wel goed acteren, dat leer je bij het dansen wel."

Het kwam vorig jaar tot een tragisch dieptepunt op een skivakantie. "Ik was alleen, hoop in de bergen. Ik voelde me zo klein op die plek, het begon me te duizelen en te draaien en toen sprong ik zomaar een gat in. Op een lager gelegen stuk talud kwam ik weer bij mijn positieven. Zo kon het niet langer. Ik hield veel te veel van het leven om er zo maar een eind aan te maken."

"Na de vakantie ben ik er met mijn ex over gaan praten. Die kreeg het toen helemaal te kwaad. Ze had het nooit verwacht en heeft het nooit verwerkt en begrepen."

Kwikkel zelf komt bij de Genderstichting terecht, waar specialisten zich bezighouden met de transseksuele problematiek. "Ik heb testen ondergaan om te kijken of mijn gevoelens geen fake waren. In juni van het vorige jaar volgde de eerste hormoontherapie. Vanaf juli moest ik als vrouw leren leven. In de danswereld was ik echter nog tot september een man omdat ik had beloofd met mijn ex door te dansen. In mijn nieuwe wereld was ik al een vrouw."

In de tijd tussen de hormoontherapieen en de geslachtsoperatie die binnenkort plaatsvindt, ondergaat Pauline Kwikkel een 'real lifetest'. Kan ze zich staande houden in haar nieuwe hoedanigheid? Uiterlijk: nagellak, handtasje, gebloemde blouse, make-up. De stem, vaak een probleem, is niet te zwaar. Taille: 38. "Zoals ik er nu uitzie, zie ik er niet verkeerd uit. Als ik in een dancing kom, heb ik snel anschluss. Maar de mannen zien er nog even geen gat in .."

Innerlijk: "Je heeft natuurlijk in een roes. Het is heel ingrijpend. Maar ik acteer niet meer. Dat is juist de grote weelde. Zoals ik nu zit, loop, handel .. Als mensen vroeger zeiden: heb je naar de Pin-Up club gekeken antwoordde ik "Ja, natuurlijk, leuk hè. Maar ik meende het niet."

De terugkeer in een nieuwe 'geslachtsrol', zoals de deskundigen het omschrijven, gaat zelden zonder slag of stoot. Dat hangt mede of van wat transseksuelen moeten opgeven: partner, kinderen, woning, werk etc. Ouders reageren vaak heel negatief. Dat geldt niet voor Paulines vader en moeder. "Ze zijn heel begripvol. Ik woon momenteel bij hen. Ze helpen me enorm." Met die steun in de rug wil Kwikkel, die overigens geen kinderen heeft, haar oude toppositie aan het dansfront heroveren. Dus weer doelbewust volop in de schijnwerpers. "In de danswereld was sprake van een schrikeffect. Velen hadden de roddels natuurlijk al wel gehoord. Er zijn twee groepen: de ene die mij niet mag en de andere die waardering heeft. Ach, ik laat de mensen leven, laten ze dat mij ook doen."

De come-back is in volle gang. "Ik heb een nieuwe partner, alleen om te dansen. Die ziet me volledig als zijn dame. Hij werkt ontzettend hard. Van onze Engelse trainer heb ik gehoord dat ik heel elegant overkom op de vloer. We vormen een lang en slank paar. Met hoge hakken ben ik 1.88."

Ze hoopt op een finaleplaats. "Ik heb de ervaring. Als professional leer je ook als dame te dansen. Als dame dans ik beter dan als heer. Gewoon omdat mijn gevoel erbij komt."

Er kan nog een kink in de kabel komen. Wettelijk moet Pauline Kwikkel voor het kampioenschap als vrouw door het leden gaan. "Misschien heeft de dansbond morele bezwaren, maar ze kunnen me niet weigeren. Binnenkort komt er een aantekening in mijn geboorteregister te staan. Dan wordt een paspoort aangevraagd. Als je je paspoort overlegt, mag je de vloer op."

Zwollenaar K. Drenth, secretaris/penningmeester van de Vereniging van Beroepsdansers en Demonstrateurs. heeft advies gevraagd van juridische adviseurs. "Voor mij persoonlijk is het niet problematisch. Als vereniging moeten wij ons houden aan de Nederlandse wet. We hebben niet alleen met Kwikkel te maken maar ook met een groot aantal andere leden." Het advies is nog niet binnen.

Eén van die andere leden is Ruud Ritzer die samen met zijn vrouw Truus tot de topparen van Nederland behoort. "Als Kwikkel tegen die tijd vrouw is, heb ik er geen bezwaar tegen. Ik geloof dat dat ook in de planning zit."

In de danswereld zijn volgens hem 'wisselende reacties' waarneembaar. "Er zijn mensen die het een vreemde toestand vinden. Dat is het ook wel. Zoiets komt niet dagelijks voor. Het is toch iemand die je vrij goed kent."

Ritzer vindt wel dat voor de wedstrijd een wettelijk bewijs moet zijn overlegd. "De staat moet haar als vrouw erkennen." Eén keer heeft hij Pauline Kwikkel als vrouw zien dansen. "Dat viel me mee. Ik vond het boven verwachting."

Bron: Zwolsche Courant, 27 januari 1990
Door: Joop Offringa

Terug naar index