|
Istvan Matula, de Hongaarse Nurejev die een Marilyn Monroe-achtige verschijning is geworden, heeft een keiharde strijd moeten leveren om dit resultaat te bereiken. "Kijk," zegt Maria Matula, wier relaas op de pagina Privé van gisteren in heel Nederland stof tot gesprek opleverde, "ik wilde er niet als een vogelverschrikker bijlopen. Ik wilde er honderd, misschien wel tweehonderd procent als vrouw uitzien en me ook zo voelen." Maria heeft bij haar streven de vrouw van haar dromen te worden wel een goede begeleiding gehad. Zij heeft zich in Engeland laten opereren. "In Nederland verricht men deze operaties ook wel, maar ik vind de methode te ouderwets. Ik heb voorbeelden gezien van mannen die zich hier hebben laten opereren. De resultaten gaven mij geen vertrouwen. Bovendien heb ik groot bezwaar tegen de zogenaamde real-life-test die, voor men je wil opereren in Nederland een vereiste is. Die test verlangt dat je voor je geopereerd wordt je al anderhalf jaar lang in vrouwenkleding moet hebben rondgelopen net als een travestiet. Veel mannen raken hierdoor meteen hun baan kwijt. Plotseling leiden ze een geďsoleerd bestaan. Men vraagt van hen ook, terwijl ze nog een diepe stem hebben en een mannelijke baardgroei als een vrouw rond te wandelen. Ik wilde pas vrouwenkleren aandoen als ik echt een vrouw was geworden. Na mijn operatie dus. Je ziet in Nederland bij die real-life-tests ook vaak hoe die mannen totaal geen ervaring hebben met make-up en hoe ze struikelen bij het lopen op hoge hakken. Het is allemaal heel pijnlijk en mensonterend. Dat wilde ik vermijden. Na mijn operatie wil ik bewijzen dat ik als een volwaardige vrouw in de maatschappij kan functioneren. Ook seksueel. Daarom vertel ik dit verhaal en kom ik uit mijn zelfgekozen anonimiteit." De vraag rijst waarom Istvan nu pas de beslissing nam. Hij is 46 jaar. De helft van zijn leven was hij toch een man - een man met veel succes in zijn werk. Een ster in de internationale danswereld die alles had wat zijn hartje begeerde. Zo leek dat tenminste. Maria: "Ik heb sinds ik als kind op de Hongaarse Staatsacademie kwam en uit duizenden jongens wend uitgekozen een dansopleiding te voelen, in de besloten wereld geleefd van het ballet; een sprookjes wereld later, van succes, bewondering en aandacht. Ik leefde alleen voor de dans. Ik had wel relaties, maar die gingen toch telkens voorbij. Ik dacht er eigenlijk nooit over na. Ik leefde al die jaren eigenlijk in een roes, waarbij je toch aan het werkelijke leven ontsnapt. Maar toen ik bij het Nationale Ballet mijn achillespees scheurde en van de artsen te horen kreeg dat ik nooit meer zou kennen dansen, viel ik in een enorme leegte. In die weken en maanden leerde ik pas de echte Istvan kennen. Toen ontdekte ik pas dat ik tijdens mijn balletperiode bij elke voorstelling een psychisch orgasme beleefde. Ik dacht dat het applaus, het succes ook echt geluk was. Nu merkte ik dat dit geluk niet echt was en totaal niets met het werkelijke leven te maken had. Ik had in mijn jeugd in Hongarije al homoseksuele gevoelens bij mezelf ontdekt, maar ik had daarin toch nooit een complete voldoening gevonden. Geen duurzame liefde. Ik had het gevoel dat er voor mij toch nog iets anders moest zijn. Ik heb problemen nooit willen ontvluchten. Ik wist dat ik nu geestelijke bijstand nodig had en medische adviezen om mijzelf terug te vinden. Ik wist ook dat ik steeds meer was gaan denken als een vrouw, en ik eigenlijk in een verkeerd lichaam zat. Urenlange gesprekken heb ik gehad met mijn huisarts dr. Kramer, die veel begrip voor mijn probleem had en mij een hormoonbehandeling gaf. Psychiater dr. Markx heeft me al die tijd met de grootste zorg bijgestaan en me ook geadviseerd vrouw te worden. "Je bent een vrouw in je ziel" zei hij. In Londen had ik de steun van dr. Dalrymple, die in een privé-kliniek de sex-change-operatie uitvoerde." Na de operatie stond men zelfs in Londen waar men gespecialiseerd is in deze ingrepen, perplex. Maria zegt: "Ze zeiden: als je niet zou vertellen dat je geopereerd was, zouden we zeggen dat je een geboren rouw bent." Maria is ook de Nederlandse plastische chirurg dr. Lichtveld dankbaar voor haar gezichtsverandering die het resultaat compleet moet maken en waaraan nu nog steeds gewerkt wordt, alsmede dr. Waar in Rotterdam, die Maria de vrouwenstem gaf door de stembandoperatie. "In een jaar tijd heb ik nu vijf operaties gehad," aldus Maria. In totaal hebben zich zeven artsen ingezet om Istvan's droom te verwezenlijken. Financieel is dit natuurlijk een kostbare zaak geweest. Maria zegt steun te hebben gehad van het ziekenfonds in Nederland, maar heeft toch ook veel zelf moeten betalen. "Om mijn operaties te bekostigen heb ik ook al mijn bezittingen moeten verkopen. Ik had helemaal niets meer van mijzelf. Als je alle behandelingen optelt kom je aan een bedrag van honderdvijftigduizend gulden. Maar dat heb ik er allemaal voor over gehad. Het was voor mij de enige stap om nog rust en geluk te vinden in mijn leven, waarin ik toch ook had ervaren dat ik in mijn ziel al meer vrouw was dan man. Ja, op het toneel leek ik heel mannelijk, maar dat was de schijn van de balletwereld." Op het moment dat Istvan het besluit had genomen zich in Londen te laten opereren door dr. Dalrymple kwamen er steeds beelden van zijn leven als Istvan Matula. "Ik wist dat ik nu voorgoed afscheid moest nemen van Istvan. Ik ging eigenlijk naar Engeland om Istvan te begraven. Hij zou er symbolisch sterven. Vijf dagen voor de operatie had ik in het Londense ziekenhuis nog een laatste gesprek met een psychiater die me goed op alle consequenties wees: dit was, zei hij, de belangrijkste keuze in mijn leven. Zou ik er geen spijt van krijgen? Misschien zou ik teleurgesteld worden. En terug, terug kan niet meer, zei hij. Maar ik was vastbesloten. Ik was geestelijk al een vrouw. Nu moest ik het lichamelijk nog worden. Acht uur duurde de operatie. Drie chirurgen waren al die tijd met me bezig. Ik herinner me nog het moment dat ik bijkwam uit de narcose. Ik kreeg op dat moment een enorme huilbui. Ik bekeek mezelf en ik werd ineens overmand door een enorme twijfel. Heb ik er wel goed aan gedaan, dacht ik. Ik bleef huilen. Ik lag daar helemaal alleen. Niemand in Nederland - behalve twee contactpersonen- wist dat ik hier lag. Een paar weken bleef ik in het ziekenhuis, waarbij ik doodstil moest blijven liggen met vastgebonden voeten en benen. Ik leed na de operatie helse pijnen. Ik heb het uitgeschreeuwd. En telkens dacht ik weer aan die woorden van die arts in Frankfurt: "Je zult alles alleen moeten doorstaan." Bezoek kreeg ik niet. Dat had ik door mijn geheimhouding zelf in de hand gewerkt, maar nu in deze periode van pijn en soms vertwijfeling miste ik wel een paar lieve woorden of een boeket bloemen. Maar elke dag dat ik er langer lag, wist ik dat ik de juiste keuze gemaakt had. Na mijn operatie keerde ik terug naar Amsterdam. Ik kon niet lopen. Ik moest met een rolstoel naar het vliegtuig en kwam in Schiphol ook met een rolstoel aan. Een vreemde ervaring als je je hele leven gedanst hebt en de meest hoge sprongen maakte. Mijn vrienden Roy en Chris vingen Me op. Mijn Arabische vriend was er ook. Hij nam me, toen ik wat hersteld was, mee naar Rome. Hij wilde dat ik me met hem verloofde. Maar hij was zo jaloers. Hij ging vechten als andere mannen alleen maar naar me keken. Hij heeft tenslotte al mijn mooie jurken die ik gekocht had verscheurd en verknipt en me geslagen. Over!" Maria heeft het overleefd. "Ik was daarna alleen. Ik was bang voor zijn dreigementen dat hij me zou vermoorden. Hij zei dat hij mijn gezicht zou verminken. Die angst is er nog, maar niemand weet waar ik woon. Na die operaties was ik heel gespannen door dit alles. Om echt tot rust te komen heb ik een jaar doorgebracht in Rozenburg bij mijn schoonheidsspecialiste. Daar kon ik de hele operatie en ingreep rustig verwerken. Dat gaat niet makkelijk. Er waren daar veel huilbuien en het grootste gevecht dat ik moest voeren was met Istvan. Je kan natuurlijk een paspoort hebben met de naam Maria, iedereen kan je ook Maria noemen, maar vooral 's nachts kwam Istvan weer terug. Het was alsof hij weer bezit van me wilde nemen, hij me niet wilde loslaten. Dat verleden bleef me achtervolgen. Ik moest knokken om Istvan soms, niet de overhand te laten krijgen. Ik moest me telkens weer heel goed realiseren dat Istvan helemaal niet meer bestaat. Dat hij echt gestorven was. Ik was Maria. Ik heb die naam gekozen omdat het een herinnering is aan mijn zusje die al heel jong stierf. Met haar had ik toen een intense band. Onze vader was een bruut, die mij vaak sloeg en ook haar. Ik moet nog altijd aan haar denken." Ze zegt me: "Het is allemaal niet makkelijk geweest. Soms was ik radeloos. Maar ik heb mijn Hongaarse vechtlust wel behouden," lacht ze, "ook mijn artistieke bloed. Weet je dat veel mensen, ook in het buitenland, denken dat ik een artieste ben? Je ziet ze denken in Rome of Parijs: "Is dit een filmster of niet?" Dat komt door mijn oervrouwelijke kleding en mijn uiterlijk. Ik draag nooit lange broeken, die heb ik te lang aangehad. Ik hou van sexy kleding. Ik doe het liefst ook elke dag iets anders aan. Maar het is duur. Jurkjes kosten voor mij toch f400, f500 gulden. Maar ik wil perfectie in mijn verschijning. Ik wil geen imitatievrouw zijn." Hoe is Maria als huisvrouw? Stoft ze ook af? Maria lacht: "Nee, ik doe samen met Piet wel de afwas." En strijken? "Ik strijk wel een overhemd, maar ik heb niet zoals andere vrouwen een strijkmiddag ingesteld. Ik blijf toch, denk ik, teveel artieste." Hoe is het als vrouw naast Piet te leven? "Je moet je wel aanpassen natuurlijk. Ik vind dat je als vrouw de verantwoording hebt voor je man. Je moet alles doen om hem gelukkig te maken. Ik ben niet zo geëmancipeerd. Als Istvan ben ik altijd een doordrammer geweest die zelf bevelen gaf en beslissingen nam. Nu moet ik accepteren dat Piet de leiding over mij heeft. Ik ga vooruit. Ik ben, dat ervaar ik elke dag weer gewoon helemaal opnieuw geboren. Gelukkig heeft Piet begrip voor mij. Hij weet dat ik alles doe om een goede vrouw voor hem te zijn. Hij is ook heel trots als een man op straat me naroept. Hij noemt me niet voor niks Marilyn. Wat dat betreft heb ik niet alleen mijn figuur, maar ook mijn initialen met haar gemeen: M.M." Verlangt ze niet naar het extravagante leven als sterdanser? "Af en toe misschien, maar ik ben blij dat mijn leven nu eindelijk in balans is. Een leuke party vind ik gezellig op zijn tijd, maar ik zal toch vooral met mijn beide benen op de grond blijven staan." Bron: Telegraaf, 22 augustus 1989 |
||
