Geslachtsaanpassing verloopt gunstiger bij vrouwen dan bij mannen

Van een onzer verslaggeefsters

UTRECHT - De meeste transseksuelen die een 'geslachtsaanpassende' behandeling hebben ondergaan, zijn tevreden met het resultaat. De omschakeling naar het andere geslacht verloopt voor vrouwen echter makkelijker dan voor mannen. Tot die conclusies komen drs. A. J. Kuiper en dr. P. T. Cohen-Kettenis van het Instituut voor Klinische Psychologie van de Rijksuniversiteit Utrecht. Zij deden het 'tot op heden omvangrijkste onderzoek' dat internationaal is gedaan naar het effect van geslachtsverandering bij transseksuelen. Daartoe werden 107 vrouwen (voorheen mannen) en 36 mannen (voorheen vrouwen) ondervraagd. Het onderzoek is gedaan op verzoek van de Stichting Nederlands Gender Centrum, een belangenorganisatie voor transseksuelen, en op verzoek van een commissie van de Gezondheidsraad. De onderzoekers gingen na of de transformatie, die tot nu toe in Nederland bij ruim driehonderd mensen is uitgevoerd, het gewenste effect heeft.

Transseksuelen willen zo volledig mogelijk leven en eruit zien als iemand van het andere geslacht. Die wens overheerst het sociale en emotionele leven en. gaat gepaard met een gevoel van onbehagen. Uit het onderzoek blijkt dat een ruime meerderheid zich gelukkig tot zeer gelukkig voelt. Door de geslachtsverandering ervaren de transseksuelen meer innerlijke rust dan voorheen en voelen zich opgelucht dat 'wens en werkelijkheid één geheel zijn geworden'.

Herkenbaarheid

Bij vrouwen verloopt de geslachtsaanpassing gunstiger dan bij mannen. Dat komt, vermoeden de onderzoekers, doordat een getransformeerde vrouw niet zo snel wordt herkend als iemand die vroeger een vrouw was. Hij hoeft dus minder angstig te zijn voor 'ontdekking' en can zich vrijer bewegen. Een getransformeerde man is gemakkelijker te herkennen als 'voormalige man', met name door de beharing en de stem.

Bovendien is de samenleving In het algemeen toleranter voor (biologische) vrouwen die zich op een mannelijke manier kleden en gedragen, dan andersom. Kuiper en Cohen: „Een man wordt minder ruimte gegeven zich in 'vrouwelijke' richting te ontwikkelen. Dit op grond van het achterhaalde, maar nog zeer wijdverbreide idee dat mannen superieur zouden zijn aan vrouwen. Een man die als vrouw gaat leven, doet in wezen een stap terug. geeft privileges op, kiest voor een rol die als minderwaardig wordt beschouwd."

Maar de als vrouw geboren mannen zijn op het moment van transformatie gemiddeld negen jaar ouder dan mannen, zijn vaker gehuwd (geweest en hebben kinderen. De emotionele betrokkenkenheld bij het gezin maakt de geslachtsverandering extra problematisch. De aanpassing aan de 'mannenrol' zal voor vrouwen daarom moeizamer verlopen.

Omschakeling

De onderzoekers wilden vooral weten of het 'intense gevoel van onbehagen in een verkeerd lichaam te zitten' na de behandeling verdwijnt. Dat blijkt bij alle ondervraagden het geval. Als er problemen zijn. dan liggen die op een ander vlak. Door de omschakeling lijden mannen en vrouwen nogal eens gevoelige verliezen. Zo raken velen hun baan kwijt, verliezen contact met familieleden, partner (en kinderen) en vrienden. Vaak ook worden of voelen ze zich gedwongen te verhuizen uit hun vertrouwde omgeving. Bij een groot aantal mensen (veertig procent) bestaat de behoefte om met het verleden te breken, wat zij ook deden. Dat hield bijvoorbeeld in dat ze kleren, foto's, brieven. boeken en platen, die te veel herinneren aan de oude situatie wegdeden.

Uit het onderzoek komt vooral de wens van transseksuelen naar voren om professionele hulp te krijgen bij het proces van omschakeling. Die is er nauwelijks en dat wordt als een gemis ervaren. Het merendeel van de mannen en vrouwen zegt zich gelukkig te voelen en dat zien de onderzoekers als het belangrijkste onderzoeksresultaat. De meesten zijn tevreden met hun nieuwe uiterlijk. Over het seksuele leven zijn de mannen, ook al hebben ze doorgaans geen penis, meer tevreden dan de vrouwen, van wie een aantal klaagt over een verminderde behoefte aan seksueel contact.

In Nederland werd de medische wereld in 1959 voor het eerst met het transseksuele fenomeen geconfronteerd. Toen verscheen een artikel in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde over het geval van een 34-jarige vrouw. Op het moment dat zij zich bij een provinciaal ziekenhuis meldde, waren haar borsten en haar eierstokken al operatief verwijderd. Deze keer deed zij het verzoek tot verwijdering van haar baarmoeder en vroeg of bij haar een penis kon worden geconstrueerd.

Kritiek

Op haar verzoek werd ingegaan, wat heftige kritiek veroorzaakte. Er waren zelfs pogingen de plastisch chirurg strafrechtelijk te vervolgen, omdat hij opzettelijk lichamelijk letsel zou hebben toegebracht. Maar die klacht werd niet ontvankelijk verklaard. Tegenwoordig ondergaan veertig transseksuelen jaarlijks een behandeling die hen tot man of vrouw omvormt. Die nieuwe status moet uiteindelijk bezegeld worden door een nieuwe wet, waarin de wijziging van het geslacht in de geboorte-akte wordt geregeld en transseksuelen zich ook in juridische zin aan het andere geslacht kunnen aanpassen. Die wet is door de Tweede Kamer aangenomen en ligt nu bij de Eerste Kamer.

Bron: Trouw, 11 april 1985

Terug naar index