Op 3 april 1979 ging de Franse arts Daniël Kretzschmar op de zorgvuldig gesteriliseerde lakens van zijn bed zitten. Met behulp van een elektrisch scalpel, die niet alleen maar ook bloed kon stelpen, begon hij aan een langdurige operatie. In vier uur tijd verwijderde hij, onder plaatselijke verdoving, zijn linkertestikel. Tweeëneenhalf uur later was hij ook de andere kwijt.  Er zijn al heel wat mannen geweest die in wanhoop aan hun eigen geslachtsdelen begonnen te snijden, omdat ze hun eigen mannelijkheid niet konden verdragen. Ze gingen dan dood of haalden nog net op tijd hut ziekenhuis, waar een chirurg begon te stelpen wat gestelpt moest worden. Of dat mens daarna een transseksueel werd of niet was voor de chirurg in kwestie van ondergeschikt belang. Maar het is voor het eerst in de geschiedenis dat een al jaren praktiserend arts dit deed; na koel innerlijk overleg, besloot de chirurg er anderen voor een groot deel buiten te houden en zelf in actie te komen. 

Daniëlle Kretzschmar - vanaf dat moment noemde hij zich Daniëlle - liet het daar niet bij. In september 1980 maakte dr. Ph. Lamaker in de Deysselhof-kliniek aan de Herengracht in Amsterdam een wezen van haar dat er uitwendig volledig uitziet als een vrouw. 

Vijftien dagen later zat Daniëlle voor het eerst openlijk en niet in het geniep als vrouw gekleed achter het bureau van haar spreekkamer. Ze had zware pijn, want normaal moet men na een dergelijke operatie minstens een maand in bed blijven liggen, zonder zich al te veel te bewegen. Maar Daniëlle behoort tot het soort wezens dat altijd records heeft willen breken. Daarom had ze vijftien dagen na haar eerste afspraak in Amsterdam haar eerste consult vastgelegd in het Franse dorpje Malesherbes, niet ver van Parijs, waar ze woonde en nu nog steeds woont.  De eerste patiënt kwam binnen en zag een vrouw voor zich in plaats van de in het pak gestoken arts van voordien. Zijn enige reactie: "Goddank, nu kan ik eindelijk mevrouw tegen u zeggen." Daniëlle had haar reis in de richting van de transseksualiteit namelijk niet helemaal geheim gehouden. Ze kleedde zich als een man, maar soms kreeg ze plotseling zin om een oorbel te dragen. Hetgeen natuurlijk niet inhoudt dat iedere man die een of twee oorbellen draagt op weg is naar transseksualiteit, want dan zouden er nog heel wat operaties verricht moeten worden. 

Verder was Daniëlle al ver voordien begonnen vrouwelijke hormonen te slikken.  Dat had niet alleen tot gevolg dat ze borsten en vrouwenheupen kreeg. Tevens ging ze zich een beetje vrouwelijk gedragen, wat tot gevolg had dat men haar in Malesherbes " la folle" ging noemen. 

Sindsdien heeft Daniëlle, na drie jaar als man een praktijk te hebben uitgeoefend, nu alweer drie jaar als vrouw met haar patiënten gewerkt. Er is niemand weggelopen. Kan het een aanwijzing zijn, dat een transseksueel eindelijk de status heeft bereikt die een harmonischer wezen van hem of haar maakt? Daniëlle gelooft het niet alleen, maar maakte tijdens de urenlange gesprekken die ik met haar had, ook die indruk. 

Nog even iets uit het vorige leven van Daniëlle, voordat ik zal trachten weer te geven wat ze verreweg het belangrijkste vindt: Wat is transseksualiteit? En wat is het NIET?

Dr. Daniël Kretzschmar heeft tot driemaal toe in verschillende delen van het land bloeiende praktijken opgezet.  Hij is tweemaal getrouwd geweest en heeft vier kinderen, die hun vader nu in volledige harmonie Daniëlle noemen. Hij verdiende zoveel en zo snel geld dat hij zich een vierpersoonsvliegtuig kon permitteren waarmee hij de snelle reisjes maakte die de jetset in Frankrijk als onontbeerlijk beschouwt om " in"  te zijn. Toen hij een tijd lang in de buurt van de zee woonde, bezat hij een tien meter lang Dufour-zeiljacht, waarmee hij praktisch niet te verslaan was. En verder was hij bestuurslid of voorzitter van alle clubs verenigingen en associaties, waarmee hij, op welke manier dan ook, in aanraking kwam. 

Ik heb niet de indruk dat Daniëlle mij dat alles vertelt om aan te toners hoe funk ze als manspersoon wel was. Ze legt het op een heel andere manier uit en daarmee raakt ze eigenlijk de essentie van Daniëlles leven: het Waarom van haar transseksualiteit. 

Volgens dr. Daniëlle Kretzscmar, arts en afgestudeerd psychologe heeft de transseksualiteit geen psychische achtergrond, zoals vrijwel al haar collega's denken, maar een lichamelijke. In de tijd dat Daniël zich als een tijger op zijn werk, zijn vliegtuig, zijn jacht en zijn vrouwen wierp, vroeg hij zich in wezen of wie hij eigenlijk was. Hij begon zich langzaam maar zeker te realiseren, dat wat hij zijn gevoelsvermogen noemt, zich slecht of eigenlijk helemaal niet had ontwikkeld. In de praktijk kwam het er op neer, dat voor hem en volgens hem voor alle transseksuelen de geslachtsdaad en liefde- of verliefdheidsgevoelens onverbindbaar zijn. ''Er is wel een erectie, " zegt Daniëlle, " er is ook een ejaculatie, maar er is geen emotie. Voor mij was die geslachtsdaad alleen maar een soort lozing, zoiets wat zich op het toilet ook afspeelt." Als kind had hij een ''symbiose"  met zijn moedergevoel. Het is een wetenschappelijke term en daarom vertaal ik hem letterlijk: een heilzame werking van ongelijke organismen. Maar in zijn vader had hij alleen een soort generaal gezien:geen enkel gevoel voor geen enkele man. En langzaam maar zeker ontwikkelde zich bij hem afkeer om met vrouwen de liefde te bedrijven, en groeide de wens om zich met hen te identificeren. 

Daniël Kretzschmar moet een droevig jongetje geweest zijn. Hij las (hij wist niet waarom) bij voorkeur boeken over de Spaanse inquisitie, inclusief de hoog-christelijke, maar verfijnde martelingen die de afvalligen ertoe moesten brengen de enige moederkerk weer trouw te worden. Zoals de protestanten hun geloof moesten afzweren, moest ik voortdurend mijn vrouwelijkheid afzweren," begrijpt Daniëlle nu.  Wat later koos hij films. Altijd hetzelfde soort. Een man die een slavin, of erger nog, een prostituee van zijn vrouw maakte. Uitleg: in de eerste plaats is prostitutie seksualiteit zonder affectiviteit, of, om maar haar lievelingswoord te gebruiken:zonder gevoelsvermogen. 

En verder wilde de jonge Daniël - hij was toen een jaar of achttien - zich identificeren met de geringste onder de vrouwen." Ik was nu eenmaal geen vrouw, " zegt Daniëlle nu, "en ik kon dus moeilijk eisen een prinses te worden. Ik had graag genoegen genomen met de rol van slavin, alleen maar om erbij te horen." Daniëlle was erg ongelukkig in die tijd. Een begrijpelijke zaak. Gevoelsmatig functioneerde er weinig of niets bij hem, maar intellectueel liep alles op rolletjes. Een vlotte studie, snel een praktijk opgezet, uitgebreide oppervlakkige relaties en het meest verbazingwekkende voor wie nu de licht gebroken vrouwenstem van Daniëlle hoort praten:een monumentale bas in een mannenkoor.  En dan begint Daniël rond 1966 na te denken over de vraag wie of wat hij eigenlijk is. Hij werpt zich op de studie van de functie van de hormonen in de ontwikkeling van de mens en komt uiteindelijk tot de conclusie dat transseksualiteit veroorzaakt wordt door een slechte functionering van een hersenonderdeel, de hypothalamus, bij de jongen. 

Ik zal het niet te ingewikkeld maken, maar de hypothalamus speelt een belangrijke rol bij de omzetting van mannelijke hormonen in vrouwelijke. Voor de ontwikkeling van het lichaam zijn mannelijke hormonen nodig," zegt dr. Kretzschmar, "en voor de ontwikkeling van de hersenen vrouwelijke.  Wanneer er te weinig vrouwelijke hormonen geproduceerd wordt ontwikkelt het intellect zich normaal maar het gevoelsvermogen blijft achter dat seksualiteit neerkomt op ledigen wat vol is en niets te maken heeft met seksueel verlangen." 

En nu komt er opnieuw iets wonderlijks in Daniëlles verhaal. Daniël, de man die dus, besluit alles wat er aan gevoel in hem bestond te doden. Om niets te zijn, behalve arts. Hoe hij dat gedaan heeft, wil Daniëlle niet zeggen. Ze geeft als een voorbeeld dat de zaak duidelijker maakt: "Wanneer het uw ideaal is onder de palmen van Hawaï in het lentezonnetje een roomsoes te eten, dan doet u het volgende om uw ideaal te vernielen: u breekt eerst opzettelijk uw been en daarna maakt u, terwijl uw helse pijnen lijdt, de reis naar Hawaï.  Als u daar aangekomen bent, belegt u uw roomtaartje met prut. Daarna eet u het op. Uw ideaal is dan kapot. U wilt NOOIT meer naar Hawaï en NOOIT meer roomsoezen eten. Als Daniël daar overheen is begint hij rustig te experimenteren om zich te identificeren met de vrouw. Hij neemt vrouwelijke hormonen, en dat is minder gemakkelijk dan men denkt, want je wordt er duizelig van, je krijgt een opgeblazen gevoel in je buik en er is een zeker risico dat spataderen ontstaan.  "Je moet er veel van nemen," zegt de arts, "want ze concurreren met de mannelijke hormonen, die nog steeds geproduceerd worden." 

Dan opereert Daniël zichzelf en vindt dat hij vanaf dat moment Daniëlle geworden is. Ze gaat door met experimenteren. Iets meer van dit vrouwelijke hormoon, en dan weer iets meer van dàt. Op een gegeven moment - nu ongeveer twee jaar geleden - verliest ze al haar haar. Ze nam teveel van twee verschillende soorten hormonen tegelijk. Nu zijn haar inmiddels teruggekeerde haren een feilloze graadmeter voor de juistheid van de hoeveelheden hormonen die ze gebruikt. Is het sluik, dan is er iets aan de hand. Als het krult gaat alles goed. 

In Japan heeft ze ook een strottehoofdsoperatie ondergaan om haar stembanden te veranderen en haar adamsappel weg te nemen. Het laatste gedeelte van die operatie kon alleen maar bij bewustzijn gebeuren, omdat ze moest blijven praten.  Daniëlle Kretzschmar is uitgegroeid tot een van de grootste Franse experts op hormonaal gebied. Momenteel houdt zij zich nog bezig met het uit hun problemen helpen van vrouwen die, ongelukkig en onwetend, de menopauze induiken, "Al die problemen zijn niet nodig, wanneer de vrouw op het juiste moment hormonen begint te nemen," zegt ze." Prinses Gracia had nu nog geleefd, als ze zich had laten behandelen. Ze werd tijdens die autorit even duizelig: een heel normaal verschijnsel voor een vrouw in de menopauze. Maar als je op dat moment in een haarspeldbocht zit...." 

Ze vindt het een schande dat maar vier procent van de Franse vrouwen tegen menopauze-verschijnselen wordt behandeld, terwijl er miljoenen onnodig lijden.  Maar toch blijft haar ideaal het verdere onderzoek naar en de officiële erkenning van de transseksualiteit." Ik ben uw land diep dankbaar, " zegt ze. "'Niet alleen omdat de Nederlanders veel gewoner doen tegen de transseksueel dan de Fransen, maar ook omdat uw dr. Lamaker in Amsterdam voor mij de laatste stap mogelijk heeft gemaakt. Als er ooit nog een congres over de transseksualiteit wordt gehouden, dan zou dat in Nederland moeten zijn." 

Daniëlle Kretzschmar is nu, vindt ze zelf, wat haar vervrouwelijkingsproces een betreft een meisje van zestien." Daarom ben ik misschien nog; een beetje bang voor mannen, " beweert ze. 

"Als u me ooit nog eens komt opzoeken, moet u bloemen meebrengen, " zegt ze.  Even wordt ze verlegen van haar eerlijkheid. maar dapper gaat ze door: "Als u bloemen meebrengt toont u dat ik een vrouw voor u ben. En dat helpt me." 

Bron: Telegraaf, 23 April 1983

Terug naar index